Vergiliy

Publiy Vergiliy Maron miloddan avvalgi 70-yil 15-oktabrda Shimoliy Italiyadagi Mantuya shahri yaqinida, Andes qishlogʻida tugʻilgan. Kremona, Milan va Rimda taʼlim olgan. Uning kamtar va xilvatni yaxshi koʻradigan inson boʻlgani haqida qadimgi manbalar xabar beradi. Sanʼat homiysi Mesenat orqali u imperator Avgust doirasiga yaqinlashdi.

Vergiliy uchta yirik asar yaratgan: choʻponlar hayotiga bagʻishlangan «Bukolikalar», dehqonchilik haqidagi sheʼriy doston «Georgikalar» va hayotining soʻnggi oʻn yilini bagʻishlagan «Eneida». Miloddan avvalgi 19-yilda Yunonistondan qaytayotganda kasallanib, 21-sentabrda Brundiziy (hozirgi Brindizi) shahrida vafot etgan. Rivoyatga koʻra, u tugallanmagan «Eneida»ni yoqib yuborishni vasiyat qilgan, biroq Avgust buni man etib, dostonni nashr ettirgan.

«Eneida» oʻn ikki kitobdan iborat. Unda Troya vayron boʻlgach, qochib chiqqan qahramon Eneyning Italiyaga safari va u yerda kelajakdagi Rim xalqiga asos solishi hikoya qilinadi. Dostonning birinchi yarmi «Odisseya»ni, ikkinchi yarmi esa «Iliada»ni eslatadi. Karfagen malikasi Didonaning fojiali muhabbati va Eneyning yer osti dunyosiga tushishi eng mashhur sahifalardandir.

Nega oʻqish kerak

• «Eneida» Rim davlatining milliy dostoni boʻlib, burch, taqdir va shaxsiy baxt oʻrtasidagi ogʻir tanlovni tasvirlaydi.
• Dante «Ilohiy komediya»da aynan Vergiliyni oʻz yoʻlboshchisi qilib tanlagan.
• Oʻrta asrlardan to hozirgacha doston Yevropa taʼlimi va adabiyotida markaziy oʻrin egallab kelgan.

Vergiliy sheʼriyati ulugʻvorlik va insoniy qaygʻuni birlashtirgani uchun bugun ham kuchli taʼsir qiladi.