Gomer

Gomer — qadimgi yunon anʼanasida «Iliada» va «Odisseya» dostonlarining muallifi sifatida tilga olinadigan shoir. U haqida ishonchli tarjimai hol maʼlumotlari saqlanmagan. Qadimgi rivoyatlarga koʻra, u Kichik Osiyoning gʻarbiy qirgʻogʻidagi Ioniya hududidan boʻlgan, koʻr baxshi sifatida tasvirlanadi; uning vatani deb Smirna, Xios orol va boshqa koʻplab shaharlar daʼvo qilgan. Bu maʼlumotlarning qanchalik haqiqatga yaqinligi nomaʼlum.

Gomerning hayotlik davri va hatto u haqiqatan yashaganmi-yoʻqmi degan masala ilm-fanda «Gomer masalasi» nomi bilan mashhur. Koʻplab tadqiqotchilar dostonlar asrlar davomida ogʻzaki ijro etilgan baxshilik anʼanasi asosida shakllangan va taxminan miloddan avvalgi VIII–VII asrlarda yozib olingan deb hisoblaydi. Ikkala dostonning muallifi bitta shaxsmi yoki turli shoirlarmi — bu ham hanuz bahsli. Har holda, ular qadimgi dunyodayoq Yunoniston tarbiyasining asosi boʻlgan.

«Iliada» oʻn yillik Troya urushining soʻnggi yilidagi bir necha hafta voqealarini hikoya qiladi. Uning markazida Axillesning gʻazabi va uning fojiali oqibatlari turadi; doston Troya qahramoni Gektorning dafn marosimi bilan yakunlanadi. «Odisseya» esa urushdan keyin oʻn yil davomida vataniga — Itaka oroliga qaytishga intilgan Odissey, uni sabr bilan kutgan rafiqasi Penelopa va oʻgʻli Telemax haqida.

Nega oʻqish kerak

• Ikkala doston ham yigirma toʻrttadan qoʻshiqdan iborat va Yevropa adabiyotining ilk buyuk namunalari hisoblanadi.
• Vergiliydan Dantegacha va undan keyingi koʻplab shoirlar Gomerga taqlid qilgan yoki u bilan bahsga kirishgan.

Shon-shuhrat, oʻlim, vatan sogʻinchi va insoniy mehr haqidagi bu dostonlar uch ming yilga yaqin vaqtdan beri oʻquvchilarni hayajonga solib kelmoqda.