Dante Aligyeri

Dante Aligyeri 1265-yilda Florensiyada kichik zodagon oilada tugʻilgan. Yoshligida koʻrgan Beatriche ismli qizga boʻlgan muhabbati uning butun ijodiga ilhom boʻldi; bu tuygʻu «Yangi hayot» asarida sheʼr va nasr aralash tasvirlangan. Beatriche 1290-yilda yosh vafot etgan.

Dante Florensiyaning siyosiy hayotida faol qatnashdi va 1300-yilda shaharni boshqaruvchi priorlardan biri boʻldi. Ammo gvelflar partiyasi ichidagi kurashda uning tarafdorlari yengildi, va 1302-yilda u Florensiyadan surgun qilindi. Shundan soʻng Dante hech qachon ona shahriga qaytmadi, Italiyaning turli shaharlarida yashadi va 1321-yil sentabrida Ravennada vafot etdi.

«Ilohiy komediya» — Dantening surgun yillarida yaratgan bosh asari. Doston uch qismdan iborat: «Doʻzax», «Aʼrof» va «Jannat», jami yuzta qoʻshiq. Shoir 1300-yilgi Pasxa haftasida oʻzining Doʻzax, Aʼrof va Jannat boʻylab safarini hikoya qiladi. Unga avval Rim shoiri Vergiliy, soʻng Beatriche yoʻl koʻrsatadi. Dante bu safarda tarixiy shaxslar, zamondoshlari va afsonaviy qahramonlar bilan uchrashadi. Asar uchlik qofiya tizimida — «terza rima»da yozilgan. Dante asarini shunchaki «Komediya» deb atagan; «ilohiy» sifati keyinroq, Bokkachchodan soʻng qoʻshilgan.

Nega oʻqish kerak

• Dante dostonni lotin tilida emas, xalq soʻzlashuv tili — toskan shevasida yozdi va shu bilan adabiy italyan tilining shakllanishiga asos soldi.
• Asar oʻrta asr ilmi, ilohiyoti, siyosati va falsafasining ulkan qomusidir.

Gunoh va tavba, adolat va mehr haqidagi bu safar inson qalbining abadiy safari sifatida bugun ham butun dunyoda oʻqiladi.