Iogann Volfgang Gyote

Iogann Volfgang Gyote 1749-yil 28-avgustda Frankfurt-Mayn shahrida badavlat oilada tugʻilgan. Leyptsig va Strasburgda huquqshunoslikni oʻrgandi, ammo uni adabiyot koʻproq oʻziga tortdi. 1774-yilda chiqqan «Yosh Verterning iztiroblari» romani uni birdan butun Yevropaga mashhur qildi va nemis adabiyotidagi «Boʻron va hujum» oqimining eng yorqin asariga aylandi.

1775-yilda Gyote gersog Karl Avgustning taklifi bilan Veymarga keldi va umrining oxirigacha shu yerda yashadi. U gersoglikda vazir sifatida davlat ishlarini boshqardi, teatrga rahbarlik qildi, botanika, mineralogiya va ranglar nazariyasi bilan shugʻullandi. Italiyaga qilgan safari (1786–1788) va Fridrix Shiller bilan doʻstligi uning ijodida «Veymar klassitsizmi» davrini boshlab berdi. Sharq sheʼriyatiga, xususan Hofiz ijodiga boʻlgan qiziqishi «Gʻarb-Sharq devoni» (1819) toʻplamida oʻz ifodasini topdi. Gyote 1832-yil 22-martda Veymarda vafot etgan.

«Faust» — Gyotening hayotiy asari boʻlib, u ustida taxminan oltmish yil ishlagan. Birinchi qismi 1808-yilda chiqdi, ikkinchi qismi esa muallif vafotidan soʻng, 1832-yilda nashr qilindi. Asar bilimga chanqoq olim Faustning shayton Mefistofel bilan bahsga kirishgani haqidagi xalq afsonasiga asoslangan. Birinchi qismda Faust va Margaritaning fojiali muhabbati, ikkinchi qismda esa tarix, mifologiya va jamiyat boʻylab keng falsafiy sayohat tasvirlanadi.

Nega oʻqish kerak

• «Faust» nemis adabiyotining choʻqqisi va jahon dramaturgiyasining eng teran asarlaridan biri hisoblanadi.
• Unda bilim chegaralari, insoniy intilish, gunoh va najot haqidagi savollar koʻtariladi.

Gyote Sharq va Gʻarb madaniyatlari oʻrtasida koʻprik qurgan adib sifatida oʻzbek oʻquvchisiga ayniqsa yaqin boʻlishi mumkin.