H. K. Andersen

Hans Kristian Andersen 1805-yil 2-aprelda Daniyaning Odense shahrida kambagʻal etikdoʻz va kir yuvuvchi ayol oilasida tugʻilgan. Otasi u oʻn bir yoshligida vafot etgan. Oʻn toʻrt yoshida Andersen aktyor yoki xonanda boʻlish orzusida yolgʻiz oʻzi Kopengagenga yoʻl oldi. Sahnada muvaffaqiyat qozona olmagan boʻlsa-da, Qirollik teatri rahbarlaridan biri Yonas Kollin uning iqtidorini sezib, maktabda oʻqishiga yordam berdi.

Andersen sheʼrlar, pyesalar, romanlar va safarnomalar yozgan. 1835-yilda uning «Improvizator» romani va bolalar uchun ertaklarining ilk kichik toʻplami chiqdi. Keyingi qirq yil davomida u 150 dan ortiq ertak va hikoya yaratdi. U 1875-yil 4-avgustda Kopengagenda vafot etgan va umr boʻyi oila qurmagan.

Aka-uka Grimmdan farqli oʻlaroq, Andersen ertaklarining koʻpchiligi xalq ogʻzaki ijodidan yozib olinmagan, balki muallifning oʻzi tomonidan oʻylab topilgan. Ayrimlari xalq hikoyalariga tayansa ham, ularning kinoyali, baʼzan gʻamgin ohangi va jonli soʻzlashuv uslubi Andersenga xos. Uning ertaklarida koʻpincha baxtli yakun emas, balki teran hayotiy saboq boʻladi.

Mashhur ertaklari

• «Xunuk oʻrdakcha»
• «Suv parisi»
• «Qor malikasi»
• «Shohning yangi libosi»
• «Dyuymovochka»

«Ertaklar» kitobida Andersen asarlari aka-uka Grimm ertaklari bilan birga beriladi. Uning tugʻilgan kuni — 2-aprel Xalqaro bolalar kitobi kuni sifatida nishonlanadi, bolalar adabiyotining eng nufuzli xalqaro mukofoti esa uning nomi bilan ataladi. Andersen ertaklari kichkintoylarga hamdardlikni, kattalarga esa oʻz kamchiliklariga kinoya bilan qarashni oʻrgatadi.