Yuliy Sezar

Gay Yuliy Sezar miloddan avvalgi 100-yilda Rimda qadimiy, ammo oʻsha paytda unchalik boy boʻlmagan Yuliylar zodagon xonadonida tugʻilgan. U siyosiy faoliyatini bosqichma-bosqich qurdi va miloddan avvalgi 60-yilda Pompey va Krass bilan birgalikda norasmiy ittifoq — birinchi triumviratni tuzdi. Miloddan avvalgi 59-yilda konsul boʻldi, soʻng Galliyaga prokonsul etib tayinlandi.

Miloddan avvalgi 58–50-yillarda Sezar Galliyani (hozirgi Fransiya, Belgiya va qoʻshni hududlarni) bosib oldi, Reyn daryosidan oʻtdi va Britaniyaga ikki marta yurish qildi. Miloddan avvalgi 49-yilda u qoʻshini bilan Rubikon daryosidan oʻtib, senat va Pompeyga qarshi fuqarolar urushini boshladi. Gʻalabadan soʻng yakkahokim diktator boʻldi, taqvimni isloh qilib, «Yuliy taqvimi»ni joriy etdi. Miloddan avvalgi 44-yil 15-martda Brut va Kassiy boshchiligidagi senatorlar fitnasi natijasida oʻldirildi.

«Galliya urushi haqida xotiralar» — Sezar oʻz yurishlari haqida yozgan asar. Yetti kitobni Sezarning oʻzi yozgan, sakkizinchisini esa keyinroq uning safdoshi Avl Girtsiy qoʻshgan. Asar uchinchi shaxsda, «Sezar» deb hikoya qilinadi va shu tufayli xolis hisobot taassurotini beradi. Kitob mashhur jumla bilan boshlanadi: «Butun Galliya uch qismga boʻlinadi».

Nega oʻqish kerak

• Bu asar qadimgi gall, german va britt xalqlari haqidagi eng muhim manbalardan biri.
• Uning sodda, aniq va ixcham lotin tili asrlar davomida maktablarda namuna sifatida oʻrganilgan; hatto raqibi Sitseron ham uslubini maqtagan.
• Shu bilan birga, matn siyosiy maqsadda yozilgani uchun tanqidiy oʻqishni ham talab qiladi.

Sezar asari harbiy strategiya, siyosat va tarixiy targʻibot qanday birlashishini koʻrsatuvchi noyob hujjat boʻlib qolmoqda.