Tomas Gobbs

Tomas Gobbs 1588-yil 5-aprelda Angliyaning Uiltshir grafligidagi Malmsberi shahri yaqinida ruhoniy oilasida tugʻilgan. Rivoyatlarga koʻra, uning onasi Ispaniya «Yengilmas armada»sining Angliyaga yaqinlashayotgani haqidagi xabardan qoʻrqib, muddatidan oldin koʻzi yorigan; Gobbsning oʻzi keyinchalik «Men va qoʻrquv egizak boʻlib tugʻilganmiz» deb yozgan. U Oksfordda tahsil oldi, soʻng uzoq yillar Kavendishlar zodagon oilasida murabbiy va kotib boʻlib xizmat qildi.

Shogirdlari bilan Yevropa boʻylab qilgan safarlarida Gobbs oʻz davrining yetakchi olimlari bilan tanishdi, jumladan, Italiyada Galileyni ziyorat qildi va Parijda faylasuf Marin Mersenn davrasiga yaqinlashdi. Yevklid geometriyasi bilan tanishuvi uning fikrlash uslubiga katta taʼsir koʻrsatdi. 1640-yilda, Angliyada qirol va parlament oʻrtasidagi ziddiyat kuchayayotgan bir paytda, xavfsizlik uchun Parijga koʻchdi va u yerda surgundagi boʻlajak qirol Karl II ga matematikadan dars berdi. 1651-yilda Angliyaga qaytdi va umrining oxirigacha ilmiy va siyosiy bahslarda faol qatnashdi. 1679-yil 4-dekabrda 91 yoshida vafot etgan.

«Leviafan» 1651-yilda, Angliya fuqarolar urushidan endigina chiqqan bir paytda Londonda nashr etilgan. Asar nomi Injildagi qudratli dengiz maxluqidan olingan va kuchli davlat timsolidir. Gobbsga koʻra, davlat boʻlmagan «tabiiy holat»da «hammaning hammaga qarshi urushi» hukm suradi, inson hayoti esa «yolgʻiz, qashshoq, xunuk, yovvoyi va qisqa» boʻladi. Bundan qutulish uchun odamlar oʻzaro kelishuv asosida oʻz huquqlarini yagona oliy hokimiyatga topshiradi.

Asosiy gʻoyalari

• Davlat odamlarning tinchlik va xavfsizlikka boʻlgan ehtiyojidan, ular oʻrtasidagi ijtimoiy kelishuvdan tugʻiladi.
• Fuqarolar urushi va tartibsizlik eng katta yovuzlik boʻlgani uchun oliy hokimiyat kuchli va boʻlinmas boʻlishi kerak.
• Gobbs siyosatni ilohiy huquq bilan emas, inson tabiati haqidagi aqliy mulohaza bilan asoslashga uringan; bu yondashuv zamonaviy siyosiy falsafaga yoʻl ochgan.