Ovidiy

Publiy Ovidiy Nazon miloddan avvalgi 43-yil 20-martda Markaziy Italiyadagi Sulmon shahrida (hozirgi Sulmona) suvoriylar tabaqasiga mansub badavlat oilada tugʻilgan. Otasi uni Rimga notiqlik sanʼati va huquqni oʻrganishga yuborgan, chunki oʻgʻlining davlat xizmatida martaba qilishini istagan. Ovidiy bir necha kichik lavozimlarda ishlagan boʻlsa-da, tez orada siyosiy yoʻldan voz kechib, butunlay sheʼriyatga bagʻishlandi.

U imperator Avgust davrida Rimning eng mashhur shoirlaridan biriga aylandi. Uning «Sevgi elegiyalari», afsonaviy ayollar nomidan yozilgan «Maktublar» («Geroidalar») va kinoyali «Sevish sanʼati» kabi asarlari katta shuhrat qozondi. Milodiy 8-yilda Avgust uni Qora dengiz sohilidagi uzoq Tomis shahriga (hozirgi Ruminiyaning Konstansa shahri) surgun qildi. Ovidiyning oʻzi buning sababini «sheʼr va xato» deb ataydi; sheʼr deganda «Sevish sanʼati» nazarda tutilgani taxmin qilinadi, «xato»ning nima ekani esa haligacha nomaʼlum. Surgunda u «Gʻamgin elegiyalar» va «Pontdan maktublar»ni yozdi, Rimga qaytishga ruxsat ololmay, taxminan milodiy 17 yoki 18-yilda Tomisda vafot etdi.

«Metamorfozalar» («Oʻzgarishlar») taxminan milodiy 8-yilgacha yozilgan katta sheʼriy doston boʻlib, oʻn besh kitobdan iborat. Unda dunyoning yaratilishidan Yuliy Sezarning ilohiylashtirilishigacha boʻlgan davrdagi ikki yuz ellikka yaqin afsona bir-biriga ulanib hikoya qilinadi. Barchasini bir mavzu birlashtiradi: odamlar va xudolarning daraxt, gul, hayvon yoki yulduzga aylanishi. Apollon va Dafna, Narkiss va Exo, Dedal va Ikar, Orfey va Evridika, Pigmalion haqidagi hikoyalar shular jumlasidan.

Nega oʻqish kerak

• «Metamorfozalar» yunon-rim mifologiyasini bilishning eng muhim manbalaridan biri.
• Dante, Shekspir va koʻplab Uygʻonish davri rassom va haykaltaroshlari bu asardan ilhom olgan.
• Ovidiy sevgi, hasad, kibr va qaygʻu kabi tuygʻularni jonli va nozik tasvirlaydi.