Jon Milton

Jon Milton 1608-yil 9-dekabrda Londonda tugʻilgan. Otasi notarius va havaskor bastakor boʻlib, oʻgʻliga puxta taʼlim berishga harakat qilgan. Milton Kembrij universitetida oʻqidi, soʻng bir necha yil mustaqil mutolaa bilan shugʻullandi va Italiyaga sayohat qildi. U lotin, yunon, ibroniy va italyan tillarini yaxshi bilgan.

Angliya fuqarolar urushi yillarida Milton parlament va respublika tomonida turdi. U siyosiy va diniy mavzularda koʻplab risolalar yozdi; ular orasida senzurasiz matbuot erkinligini himoya qilgan «Areopagitika» (1644) alohida oʻrin tutadi. Oliver Kromvel davrida Davlat kengashining lotin tilidagi kotibi boʻlib ishladi. Taxminan 1652-yilga kelib butunlay koʻr boʻlib qoldi. 1660-yilda monarxiya tiklangach, qisqa muddat qamoqqa olindi, biroq keyin ozod qilindi. U 1674-yil 8-noyabrda vafot etgan.

«Yoʻqotilgan jannat» — ingliz tilidagi eng buyuk epik dostonlardan biri. Milton uni koʻr holida qizlari va yordamchilariga aytib yozdirgan. Doston 1667-yilda oʻn kitobdan iborat holda, 1674-yilda esa oʻn ikki kitobli yakuniy tahririda nashr etildi. Unda Shaytonning isyoni va osmondan quvilishi, Odam Ato va Momo Havoning yoʻldan ozdirilishi va jannatdan chiqarilishi hikoya qilinadi. Shoir oʻz oldiga «Xudoning yoʻllarini insonlarga oqlash» vazifasini qoʻygan.

Nega oʻqish kerak

• Dostondagi Shayton obrazi adabiyotdagi eng murakkab va bahsli obrazlardan biri boʻlib, romantik shoirlarni ham hayratga solgan.
• Erkinlik, itoat, iroda va gunoh haqidagi savollar asarni diniy doiradan tashqarida ham dolzarb qiladi.

Milton tili qiyin, ammo uning ulugʻvor sheʼriyati va fikr teranligi sabr bilan oʻqigan oʻquvchini moʻl mukofotlaydi.