Avgustin

Avreliy Avgustin 354-yil 13-noyabrda Rim imperiyasining Shimoliy Afrikadagi viloyati Numidiyada, Tagaste shahrida (hozirgi Jazoirning Suq-Ahras shahri) tugʻilgan. Onasi Monika xristian, otasi esa butparast boʻlgan. Avgustin Karfagenda ritorika boʻyicha taʼlim oldi, yoshligida toʻqqiz yilga yaqin moniylik taʼlimotiga ergashdi, keyin Karfagen, Rim va Milanda notiqlik sanʼatidan dars berdi.

Milanda episkop Ambroziyning vaʼzlari, neoplatonik falsafa va uzoq ichki izlanishlar natijasida u 386-yilda xristianlikka oʻtdi, 387-yilda choʻqintirildi. Afrikaga qaytgach, ruhoniy, 395/396-yilda esa Gippon shahri (hozirgi Jazoirning Annaba shahri) episkopi boʻldi. 430-yil 28-avgustda, vandallar shaharni qamal qilib turgan paytda vafot etgan. Uning «Eʼtiroflar» asari jahon adabiyotidagi ilk avtobiografiyalardan biri hisoblanadi.

«Ilohiy shahar haqida» asari 410-yilda Rim gotlar tomonidan talon-taroj qilinganidan keyin yozila boshlandi. Butparastlar bu falokatda xristianlikni ayblagan edi. Avgustin ularga javob sifatida 413–426-yillar davomida yigirma ikki kitobdan iborat ulkan asar yaratdi. Unda insoniyat tarixi ikki «shahar» — oʻzini sevuvchi yerdagi shahar va Xudoni sevuvchi samoviy shahar oʻrtasidagi kurash sifatida talqin qilinadi.

Taʼsiri

• Asar Oʻrta asr Yevropasining siyosiy va diniy tafakkuriga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatgan.
• Avgustin vaqt, xotira, iroda erkinligi va tarix maʼnosi haqidagi savollarni falsafiy chuqurlikda koʻtargan.

Tarix falsafasi, davlat va din munosabati yoki Gʻarb tafakkurining ildizlarini tushunishni istagan kishi uchun Avgustin asarlari muhim manba boʻlib qolmoqda.